Szkody Górnicze: Odszkodowanie od Kopalni - Kiedy Przysługuje i Jak Rozpocząć Procedurę?

Szkody górnicze to poważny problem dla wielu mieszkańców terenów górniczych – zwłaszcza na Śląsku. Pękające ściany, zapadające się grunty, uszkodzone instalacje czy problemy z fundamentami to tylko niektóre ze skutków eksploatacji węgla. Dobra wiadomość? Masz prawo ubiegać się o odszkodowanie od kopalni. W Kompensata Sp. z o.o.  wyjaśniamy, jak skutecznie to zrobić i na co zwrócić uwagę. 

Dla tysięcy mieszkańców Śląska, szkody górnicze są realnym zagrożeniem dla ich nieruchomości i bezpieczeństwa. Pęknięcia, osiadania gruntu czy uszkodzenia instalacji to często bolesne świadectwo wpływu eksploatacji węgla. W Kompensata Sp. z o.o.  w Rudzie Śląskiej, Jastrzębiu Zdroju, Bytomiu, Rydułtowach, Imielinie, Bieruniu czy Radlinie pragniemy Państwa uświadomić, że nie jesteście sami w obliczu tych problemów i przysługuje Wam prawo do odszkodowania od kopalni. Ten artykuł wyjaśni, w jakich okolicznościach to prawo się aktywuje oraz jakie są pierwsze, kluczowe kroki w procedurze ubiegania się o należną rekompensatę. 

Wstęp do tematu szkód górniczych

Szkody górnicze to temat, który dotyczy tysięcy właścicieli nieruchomości w regionach, gdzie prowadzona jest intensywna działalność kopalń. Wydobycie węgla, choć niezbędne dla gospodarki, niesie ze sobą poważne ryzyko powstawania szkód w budynkach, gruntach oraz infrastrukturze. Skutki te mogą być odczuwalne przez wiele lat i znacząco wpływać na komfort życia oraz wartość nieruchomości. Dlatego tak ważne jest, by osoby poszkodowane znały swoje prawa i wiedziały, jak skutecznie dochodzić roszczeń odszkodowawczych.

Prawo geologiczne i górnicze jasno określa zasady odpowiedzialności przedsiębiorców prowadzących wydobycie węgla za powstałe szkody. Przepisy te mają na celu ochronę interesów właścicieli nieruchomości oraz zapewnienie im możliwości naprawy szkód górniczych lub uzyskania odpowiedniego odszkodowania. Znajomość tych regulacji to pierwszy krok do skutecznego dochodzenia swoich roszczeń i przywrócenia stanu poprzedniego nieruchomości.

Rodzaje szkód górniczych

Szkody górnicze mogą przybierać różnorodne formy i dotykać zarówno budynków mieszkalnych, jak i infrastruktury publicznej czy środowiska naturalnego. Najczęściej spotykane są uszkodzenia konstrukcji budynków – pęknięcia ścian, przechyły, deformacje stropów, a także uszkodzenia stolarki okiennej i drzwiowej. W wyniku działalności kopalni może dochodzić do zalania piwnic, osiadania gruntu pod fundamentami czy zniszczenia ogrodzeń.

Nie mniej istotne są szkody w infrastrukturze – zniszczenia dróg, mostów, sieci wodociągowych i kanalizacyjnych, które mogą utrudniać codzienne funkcjonowanie mieszkańców. Działalność górnicza wpływa także na grunty rolne, uprawy, lasy oraz lokalne ekosystemy, prowadząc do obniżenia plonów czy degradacji środowiska.

W przypadku powstałych szkód górniczych właściciel nieruchomości ma prawo żądać naprawienia szkody – najczęściej poprzez remont na koszt kopalni lub wypłatę odszkodowania pieniężnego. Wysokość odszkodowania zależy od rozmiaru straty i zakresu zniszczeń. Wypłata odszkodowania lub naprawa szkód górniczych to nie tylko przywrócenie stanu poprzedniego, ale także realna szansa na zabezpieczenie swojej nieruchomości przed dalszymi negatywnymi konsekwencjami działalności kopalni.

Kiedy przysługuje odszkodowanie za szkody górnicze od kopalni?

Nie każda szkoda na nieruchomości uprawnia automatycznie do odszkodowania, ale jeśli budynek znajduje się w rejonie wpływów eksploatacji górniczej, warto rozważyć taką możliwość.

Właściciel nieruchomości ma prawo żądać odszkodowania za szkody wyrządzone działalnością górniczą na podstawie prawa geologicznego i górniczego. Prawo to określa, że roszczenia z tytułu szkód górniczych przysługują właścicielom nieruchomości, a ich dochodzenie jest możliwe zarówno w drodze postępowania ugodowego, jak i sądowego.

• Obowiązek kopalń: Kopalnie mają obowiązek odpowiadać za szkody, które są bezpośrednim skutkiem ich działalności. Jeżeli nie istnieje przedsiębiorca odpowiedzialny za powstałą szkodę lub jego następca prawny, odpowiedzialność przejmuje Skarb Państwa, reprezentowany przez odpowiedni organ nadzoru górniczego. Odszkodowanie za szkody górnicze może być wypłacone w formie odszkodowania pieniężnego lub poprzez przywrócenie stanu poprzedniego nieruchomości.

• Związek przyczynowy: Oznacza to, że jeśli osiadanie terenu, pęknięcia ścian czy inne uszkodzenia zostały spowodowane przez ruchy gruntu wywołane działalnością wydobywczą, właściciel może uzyskać odszkodowanie od kopalni. Wysokość odszkodowania ustala się na podstawie cen obowiązujących w dniu określania odszkodowania. To nie przywilej – to prawo zagwarantowane w przepisach Prawa geologicznego i górniczego.

Roszczenia z tytułu szkód górniczych ulegają przedawnieniu po 5 latach od momentu dowiedzenia się o wyrządzonych szkodach, zgodnie z kodeksem cywilnym oraz ustawą Prawo geologiczne i górnicze. Po upływie tego okresu zakład górniczy może uchylić się od naprawienia szkody. Ustawa Prawo geologiczne i górnicze nakłada na przedsiębiorcę odpowiedzialnego obowiązek naprawienia szkody, a w przypadku braku takiego przedsiębiorcy lub jego następcy prawnego, odpowiedzialność przejmuje Skarb Państwa. Naprawienie szkody może polegać na przywróceniu stanu poprzedniego lub wypłacie odszkodowania pieniężnego, zgodnie z kodeksem cywilnym. Poszkodowany nabywa uprawnienie do wszczęcia postępowania sądowego po wyczerpaniu postępowania ugodowego. Wysokość odszkodowania ustalana jest indywidualnie, a działalność górnicza ponosi odpowiedzialność za powstałe szkody górnicze – w przypadku braku porozumienia sprawę można skierować na drogę postępowania sądowego.

Jak wygląda procedura ubiegania się o odszkodowanie od kopalni w ramach postępowania ugodowego?

Proces uzyskania odszkodowania od kopalni wymaga przygotowania dokumentacji i podjęcia odpowiednich kroków w celu dochodzenia swoich roszczeń odszkodowawczych. Im więcej szczegółów, tym lepiej, ponieważ pomaga to udowodnić związek szkody z działalnością kopalni.

Przygotuj kluczowe dokumenty i informacje:

• Zdjęcia uszkodzeń (z różnych ujęć, pokazujące skalę i charakter szkody).

• Opis sytuacji – kiedy zauważyłeś szkodę, czy się pogłębia, co dokładnie zostało uszkodzone.

• Dokumenty potwierdzające Twoje prawo do nieruchomości (np. akt własności, księga wieczysta).

• Jeśli posiadasz – wcześniejsze ekspertyzy budowlane lub projekty domu, które mogą stanowić punkt odniesienia dla oceny uszkodzeń.

Dokumentacja powinna potwierdzać, że uszkodzenia powstały w wyniku działalności kopalni.

• Zgłoszenie szkody przedsiębiorcy górniczemu: Najpierw należy zgłosić szkodę do przedsiębiorcy górniczego, którego działalność ją spowodowała – najlepiej pisemnie, z dokładnym opisem uszkodzeń i załączeniem zdjęć. Jest to pierwszy krok w celu dochodzenia swoich roszczeń odszkodowawczych. Po zgłoszeniu szkody kopalnia ma ustawowy 30-dniowy termin na zawarcie ugody (zawarcie ugody), jednak poszkodowany może wyznaczyć dłuższy termin, jeśli to konieczne. Poszkodowany ma obowiązek podjąć próbę ugodowego zakończenia sporu z przedsiębiorcą górniczym przed wytoczeniem powództwa (postępowania ugodowego).

• Komisja kopalniana: Następnie kopalnia wysyła komisję, która ocenia sytuację. Jeśli uzna, że szkody nie powstały z ich winy, możesz nie zgodzić się z decyzją i przedstawić własną ekspertyzę techniczną. Taki dokument, sporządzony przez rzeczoznawcę budowlanego, może być decydujący dla dalszego postępowania. W przypadku braku porozumienia (braku porozumienia) w postępowaniu ugodowym, po wyczerpaniu postępowania ugodowego, które trwa 30 dni, osoby poszkodowane nabywają uprawnienie do wszczęcia postępowania sądowego.

• Droga sądowa: W razie potrzeby sprawę można skierować na drogę sądową (wszczęcie postępowania sądowego), gdzie ekspertyza będzie kluczowym dowodem. Właśnie dlatego tak wiele osób decyduje się wykonać ekspertyzę jeszcze przed zgłoszeniem szkody, aby podeprzeć się rzetelną oceną stanu technicznego budynku. Osoby poszkodowane są zwolnione z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych (ustawowe zwolnienie) zarówno w postępowaniu sądowym, jak i w całym procesie dochodzenia roszczeń odszkodowawczych.