Szkody górnicze to poważny problem, który może znacząco wpłynąć na wartość nieruchomości i komfort jej użytkowania. Pęknięcia ścian, osiadanie gruntu czy uszkodzenia infrastruktury to tylko niektóre z konsekwencji działalności górniczej. Właściciele nieruchomości dotkniętych szkodami górniczymi często nie wiedzą, jak skutecznie ubiegać się o odszkodowanie. W Kompensata Sp. z o.o. w Rudzie Śląskiej, Jastrzębiu Zdroju, Bytomiu, Rydułtowach, Imielinie, Bieruniu czy Radlinie wyjaśniamy, jakie uszkodzenia są uznawane za szkody górnicze i w jakiej formie możesz ubiegać się o rekompensatę.
Jeśli Twoja nieruchomość znajduje się na terenie objętym działalnością górniczą i zauważyłeś niepokojące zmiany, prawdopodobnie masz do czynienia ze szkodami górniczymi. Te uszkodzenia mogą znacząco obniżyć wartość Twojej własności. Zrozumienie, czym są te szkody i jakie masz prawa do rekompensaty, jest kluczowe. W Kompensata Sp. z o.o. w Rudzie Śląskiej, Jastrzębiu Zdroju, Bytomiu, Rydułtowach, Imielinie, Bieruniu czy Radlinie przedstawiamy szczegółowy opis typowych szkód górniczych oraz wyjaśniamy, w jaki sposób polskie prawo przewiduje ich naprawienie.
Czego mogą dotyczyć szkody górnicze?
Działalność górnicza może prowadzić do powstawania szkód w budynkach oraz ich częściach, na gruntach lub polach uprawnych, zarówno bezpośrednio wyniku działalności górniczej, jak i na skutek długofalowych ruchów górotworu, niekiedy ujawniających się wiele lat po zakończeniu eksploatacji. Najczęściej spotykanymi szkodami górniczymi są:
- Szkody na budynkach i ich częściach: popękane ściany, sufity oraz osiadanie fundamentów; opadający tynk (wewnątrz i na zewnątrz); nierówności podłóg; deformacje stolarki, przez które drzwi i okna opadają, zakleszczają się lub nie domykają; uszkodzenia ścian nośnych; odpadające elementy infrastruktury zewnętrznej, takie jak rynny czy okapy; uszkodzenia lub zniszczenia instalacji grzewczej, elektrycznej, wodno-kanalizacyjnej budynku lub nieruchomości, a także innych obiektów budowlanych.
- Szkody na gruntach: zapadnięcia gruntu, powstanie uskoków czy innych deformacji terenu, wybrzuszenia płyt chodnikowych lub kostki brukowej. Szkody mogą dotyczyć również infrastruktury i gruntu oraz powodować spadek wartości nieruchomości, co odczuwa każdy właściciel nieruchomości.
- Zalania i podmoknięcia: zalane piwnice budynku lub zalania czy też podmoknięcia nieruchomości, w tym skutki zaburzeń poziomu wód gruntowych powodujących zalewiska.
- Deformacje ogólne: wychylenia lub osiadanie budynku, osiadanie terenu, deformacja ogrodzenia.
Szkody górnicze a odszkodowanie za szkody górnicze
Naprawienie szkody górniczej może nastąpić albo przez przywrócenie do stanu poprzedniego, albo przez wypłatę odszkodowania. Zgodnie z art. 363 §1 Kodeksu cywilnego, naprawienie szkody powinno nastąpić, według wyboru poszkodowanego, bądź przez przywrócenie stanu poprzedniego, bądź przez zapłatę odpowiedniej sumy pieniężnej. Jednakże gdyby przywrócenie stanu poprzedniego było niemożliwe, albo gdyby pociągało za sobą dla zobowiązanego nadmierne trudności lub koszty, roszczenie poszkodowanego ogranicza się do świadczenia w pieniądzu, czyli innymi słowy do odszkodowania za szkody górnicze.
Za naprawę szkód górniczych powstałych w wyniku ruchu zakładu górniczego ponosi odpowiedzialność przedsiębiorca prowadzący zakładu górniczego. Jeżeli nie istnieje przedsiębiorca odpowiedzialny ani jego następca prawny, odpowiedzialność przejmuje skarb państwa reprezentowany przez właściwy organ nadzoru górniczego. Gdy nie można jednoznacznie ustalić, kto spowodował szkodę, ponosi odpowiedzialność przedsiębiorca, który w dniu ujawnienia ma prawo prowadzić działalność górniczą na danym terenie.
Natomiast zgodnie z art. 363 §2 Kodeksu cywilnego, jeżeli naprawienie szkody ma nastąpić w pieniądzu, wysokość odszkodowania powinna być ustalona według cen z daty ustalenia odszkodowania, chyba że szczególne okoliczności wymagają przyjęcia za podstawę cen istniejących w innej chwili. Z kolei zgodnie z art. 149 ustawy Prawo geologiczne i górnicze, jeżeli poszkodowany poniósł nakłady na naprawienie szkody, odszkodowanie ustala się z uwzględnieniem wartości uzasadnionych nakładów.
Procedury zgłoszenie szkody oraz dochodzenie odszkodowania reguluje ustawa Prawo geologiczne i górnicze. Zgłoszenie szkody powinno zostać złożone na piśmie do zakładu górniczego odpowiedzialnego za szkodę.
Należy wskazać, że wysokość odszkodowania za szkody górnicze zależy od rodzaju, wielkości i charakteru szkód górniczych, którymi dotknięta jest określona nieruchomość, oraz od ich prawidłowego zgłoszenia na etapie przedsądowym, a następnie w ramach postępowania sądowego. Przed skierowaniem sprawy do sądu konieczne jest wyczerpaniu postępowania ugodowego, którego celem jest zawarcia ugody. Kopalnia ma 30 dni na zawarcie ugody od złożenia wniosku, a w razie braku porozumienia lub gdy przedsiębiorca odmówi zawarcia ugody możliwe jest dalsze dochodzenia roszczeń przed sądem. Roszczenia co do zasady przedawniają się po 5 latach od dnia dowiedzenia się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. W przypadku szkód powstałych przed 2012 r. może mieć zastosowanie dłuższy termin wynikający z wcześniejszych regulacji, czyli 3 lata od dnia dowiedzenia. Dokumentacja szkody ma kluczowe znaczenie dla dochodzenia roszczeń i powinna obejmować tytuł prawny do nieruchomości, zdjęcia, opisy techniczne, a w sporze także opinii biegłego lub opinia biegłego sądowego. Brzmi skomplikowanie? Proces uzyskiwania odszkodowania za szkody górnicze nie jest prosty, dlatego warto rozważyć powierzenie swojej sprawy prawnikowi specjalizującemu się w szkodach górniczych — skorzystanie z pomocy prawnej może ułatwić uzyskać odszkodowanie pieniężne lub naprawienia szkody oraz ograniczyć ryzyko problemów proceduralnych.
