Szczegóły: Opublikowano: 08 stycznia 2026

Przerwanie i Zawieszenie Biegu Przedawnienia Roszczeń za Szkody Górnicze

Znajomość mechanizmów przerwania i zawieszenia biegu przedawnienia roszczeń jest kluczowa dla skutecznego dochodzenia odszkodowania za szkody górnicze. Niektóre działania poszkodowanego mogą “zresetować” lub “wstrzymać” bieg terminu, co daje więcej czasu na podjęcie działań prawnych w celu dochodzenia swoich roszczeń. W Kompensata Sp. z o.o. w Rudzie Śląskiej, Jastrzębiu Zdroju, Bytomiu, Rydułtowach, Imielinie, Bieruniu czy Radlinie wyjaśniamy, jakie działania przerywają bieg przedawnienia roszczeń, a jakie jedynie go zawieszają, ze szczególnym uwzględnieniem zmian w przepisach dotyczących zawezwania do próby ugodowej. Warto pamiętać, że roszczenia odszkodowawcze za szkody górnicze mogą ulec przedawnieniu, jeśli nie zostaną podjęte odpowiednie działania w ustawowym terminie.

W kontekście szkód górniczych, samo poznanie terminu przedawnienia to za mało. Równie ważne jest zrozumienie, w jaki sposób bieg tego terminu może zostać przerwany lub zawieszony. To właśnie te mechanizmy dają poszkodowanym szansę na zachowanie prawa do odszkodowania, nawet jeśli zbliża się ostateczny termin. W Kompensata Sp. z o.o. pragniemy Państwa szczegółowo poinformować, jakie konkretne działania mogą przerwać bieg przedawnienia, co prowadzi do liczenia terminu od nowa, oraz jakie działania jedynie go zawieszają, “wstrzymując” jego upływ na pewien czas. Warto podkreślić, że zgodnie z ustawą Prawo geologiczne i górnicze, okres przedawnienia roszczeń wynosi 5 lat i liczony jest od dnia dowiedzenia się (lub dniu ujawnienia) o szkodzie.

Co może przerwać bieg przedawnienia roszczeń szkód górniczych?

Do działań, które mogą przerwać bieg przedawnienia roszczeń, należy zaliczyć szczególnie dwa kluczowe mechanizmy.

Wniesienie pozwu: Zgodnie z art. 123 § 1 pkt 1 Kodeksu cywilnego, przerwanie biegu przedawnienia następuje, gdy pozew został skutecznie wniesiony przez osobę uprawnioną (tę, która ma prawo złożyć pozew) przeciwko osobie odpowiedzialnej za naprawienie szkody. Ważne jest, że pozew może zostać złożony do sądu, który jest odpowiedni zarówno pod względem miejsca, jak i przedmiotu sprawy. Po wyczerpaniu postępowania ugodowego poszkodowany nabywa uprawnienie do wszczęcia postępowania sądowego, a osoby dochodzące odszkodowania za szkody górnicze są zwolnione z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych (ustawowe zwolnienie).
Ważne niuanse: Jeśli jednak powód (osoba składająca pozew) dochodzi tylko części roszczenia, wniesienie pozwu nie przerywa przedawnienia w odniesieniu do tej części roszczenia, która nie została objęta pozwem. Przerwanie przedawnienia rozszerza się na całość roszczenia dopiero po rozszerzeniu powództwa.
Cofnięcie skutków przerwania: Skutki przerwania przedawnienia mogą zostać cofnięte w przypadku:
Zwrotu pozwu (art. 130 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego).
Cofnięcia pozwu, co prowadzi do umorzenia postępowania (art. 203 § 2 i art. 355 KPC).
Umorzenia postępowania zawieszonego w pierwszej instancji, chyba że zawieszenie było na mocy przepisów dotyczących zawieszenia postępowania (art. 182 § 2 KPC).
Uznanie roszczenia: Zgodnie z art. 123 § 1 pkt 2 Kodeksu cywilnego, przerwanie przedawnienia następuje również, gdy dłużnik wyraźnie przyznaje, że roszczenie istnieje. Może to być np. w formie oświadczenia woli lub innego jednoznacznego zachowania dłużnika (np. wyrażenie zgody na naprawienie szkody). Przykładem może być orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 7 marca 2003 r. (I CKN 11/01, LEX nr 83834). W przypadku uznania roszczenia, poszkodowany ma prawo żądać odszkodowania za szkody górnicze, które może być wypłacone w formie odszkodowania pieniężnego (świadczenia pieniężnego) lub poprzez przywrócenie stanu poprzedniego. Wysokość odszkodowania ustala się na podstawie cen obowiązujących w dniu określania odszkodowania.

Działania, które nie przerywają, a jedynie zawieszają bieg przedawnienia

Istnieją pewne działania, które nie przerywają biegu przedawnienia, choć mogą mieć na niego wpływ w inny sposób.

Wezwanie do zapłaty: Na przykład wezwanie do zapłaty nie przerywa przedawnienia, ponieważ nie jest to działanie podejmowane przez sąd w celu dochodzenia roszczenia. Ważne jest także to, że wezwanie do zapłaty nie ma wpływu na rozpoczęcie biegu przedawnienia. Jak wspomniano wcześniej, termin przedawnienia zaczyna biec dopiero wtedy, gdy poszkodowany dowie się o szkodzie.
Zawezwanie do próby ugodowej (po nowelizacji): Do czasu nowelizacji z dnia 30 czerwca 2022 roku, zawezwanie do próby ugodowej przerywało bieg przedawnienia. Jednak po tej dacie, zawezwanie do próby ugodowej powoduje jedynie zawieszenie biegu przedawnienia, a nie jego przerwanie. Oznacza to, że po zakończeniu próby ugodowej, termin przedawnienia biegnie dalej, ale przez czas trwania postępowania ugodowego jego bieg jest wstrzymany. Poszkodowany powinien złożyć pisemny wniosek o odszkodowanie za szkody górnicze, a po wyczerpaniu postępowania ugodowego (trwającego 30 dni) nabywa prawo do wszczęcia postępowania sądowego.
Mediacja: Te same zasady dotyczą sytuacji, kiedy strony są skierowane przez sąd na mediację. Mediacja również powoduje jedynie zawieszenie biegu przedawnienia, a nie jego przerwanie.

Kluczowe różnice między przerwaniem a zawieszeniem

Zrozumienie różnicy między przerwaniem a zawieszeniem jest niezwykle istotne dla poszkodowanych.

Przerwanie: Po przerwaniu biegu przedawnienia, termin liczy się od nowa, co jest korzystniejsze dla poszkodowanego.
Zawieszenie: Po zawieszeniu, termin przedawnienia biegnie dalej od momentu jego wstrzymania, co oznacza jedynie wydłużenie czasu na dochodzenie roszczeń o okres trwania zawieszenia.

Po upływie 5-letniego okresu przedawnienia zakład górniczy może uchylić się od samym wypłacenia odszkodowania, a roszczenia odszkodowawcze mogą ulec przedawnieniu. Warto pamiętać, że celowe opóźnianie działań przez kopalnię w celu uniemożliwienia poszkodowanemu dochodzenia swoich roszczeń może zostać uznane przez sąd za nadużycie prawa podmiotowego, co daje dodatkową ochronę praw podmiotowych poszkodowanego. Dla szkód powstałych przed 2012 rokiem obowiązywały przepisy uchylonej ustawy z 1994 roku, które odmiennie regulowały przedawnienie roszczeń odszkodowawczych.

Podsumowując, uzyskanie odszkodowania za szkody górnicze wymaga dochowania terminów i spełnienia wszystkich formalności – uzyskać odszkodowanie można tylko po spełnieniu wymogów prawnych i złożeniu odpowiednich dokumentów. Wypłata odszkodowania następuje po pozytywnym rozpatrzeniu roszczenia, a wybór formy świadczenia (odszkodowanie pieniężne lub przywrócenie stanu poprzedniego) należy do poszkodowanego.

Wstęp do tematu szkód górniczych

Szkody górnicze to realny problem dla mieszkańców regionów, w których prowadzona jest intensywna działalność wydobywcza, zwłaszcza na terenach Śląska. Wydobycie węgla, zgodnie z przepisami prawa geologicznego i górniczego, wiąże się z ryzykiem powstawania szkód w nieruchomościach, takich jak budynki mieszkalne, obiekty gospodarcze czy grunty rolne. Skutki tych szkód mogą być bardzo dotkliwe – od pęknięć ścian, przez osiadanie budynków, aż po zalania czy deformacje terenu. Znajomość przyczyn oraz konsekwencji szkód górniczych jest kluczowa dla właścicieli nieruchomości, którzy chcą skutecznie dochodzić swoich roszczeń i uzyskać należne odszkodowanie. Prawo geologiczne i górnicze precyzyjnie reguluje kwestie odpowiedzialności za szkody powstałe w wyniku wydobycia węgla, dając poszkodowanym narzędzia do walki o naprawienie szkody lub rekompensatę finansową.

Prawne podstawy szkód górniczych

Podstawą prawną dochodzenia roszczeń z tytułu szkód górniczych jest ustawa Prawo geologiczne i górnicze. Zgodnie z jej przepisami, każdy przedsiębiorca prowadzący działalność górniczą ponosi odpowiedzialność za szkody wyrządzone ruchem zakładu górniczego. Odpowiedzialność ta obejmuje zarówno naprawienie szkody, jak i wypłatę odszkodowania pieniężnego, jeśli przywrócenie stanu poprzedniego nie jest możliwe lub celowe. Prawo geologiczne i górnicze określa również szczegółową procedurę dochodzenia roszczeń – od zgłoszenia szkody, przez postępowanie ugodowe, aż po ewentualne postępowanie sądowe. Poszkodowany nabywa uprawnienie do żądania naprawienia szkody lub odszkodowania za szkody górnicze zgodnie z przepisami, a przedsiębiorca odpowiedzialny za działalność górniczą zobowiązany jest do realizacji tych roszczeń. W przypadku, gdy przedsiębiorca nie istnieje lub nie można od niego wyegzekwować świadczenia, odpowiedzialność przejmuje Skarb Państwa.

Rodzaje szkód górniczych

Szkody górnicze mogą przybierać różnorodne formy, w zależności od charakteru prowadzonej eksploatacji oraz lokalizacji nieruchomości. Najczęściej spotykane są uszkodzenia budynków, takie jak pęknięcia ścian, deformacje stropów, uszkodzenia stolarki okiennej i drzwiowej, a także zalania piwnic czy fundamentów. Szkody te mogą prowadzić do obniżenia wartości nieruchomości, a nawet do konieczności wyłączenia budynku z użytkowania. Oprócz szkód w zabudowie, działalność kopalni może powodować zniszczenia upraw rolnych, lasów, a także negatywnie wpływać na środowisko naturalne poprzez deformację gruntu czy zmiany stosunków wodnych. W regionach takich jak Ruda Śląska, Bytom czy Jastrzębie Zdrój, powstałe szkody górnicze mają poważne konsekwencje dla mieszkańców i lokalnej infrastruktury, dlatego tak ważne jest szybkie reagowanie i dochodzenie odszkodowań.

Proces dochodzenia odszkodowań

Proces dochodzenia odszkodowań za szkody górnicze rozpoczyna się od zgłoszenia szkody przedsiębiorcy górniczemu, który ponosi odpowiedzialność za powstałą szkodę. Następnym krokiem jest podjęcie próby postępowania ugodowego – to etap, w którym strony mogą dojść do porozumienia co do sposobu naprawienia szkody lub wysokości odszkodowania. Jeśli jednak postępowanie ugodowe nie przynosi oczekiwanych rezultatów, poszkodowany ma prawo skierować sprawę na drogę postępowania sądowego przeciwko przedsiębiorcy górniczemu lub, w określonych przypadkach, przeciwko Skarbowi Państwa. W trakcie postępowania sądowego sąd ustala wysokość odszkodowania na podstawie zgromadzonych dowodów, opinii biegłych oraz rozmiaru straty. Poszkodowany może domagać się zarówno przywrócenia stanu poprzedniego, jak i wypłaty odszkodowania pieniężnego, w zależności od charakteru i rozmiaru szkody. Kluczowe jest, aby na każdym etapie procesu działać terminowo i zgodnie z przepisami prawa, by nie utracić prawa do dochodzenia roszczeń.

Przedawnienie roszczeń

Roszczenia o naprawę szkód górniczych podlegają przedawnieniu, co oznacza, że po upływie określonego czasu poszkodowany traci prawo do dochodzenia swoich roszczeń. Zgodnie z przepisami prawa geologicznego i górniczego, okres przedawnienia wynosi 5 lat od momentu dowiedzenia się o wyrządzonych szkodach. Oznacza to, że właściciel nieruchomości powinien niezwłocznie po ujawnieniu szkody zgłosić ją przedsiębiorcy górniczemu i podjąć próbę postępowania ugodowego. W przypadku braku porozumienia, konieczne jest skierowanie sprawy do sądu przed upływem okresu przedawnienia. Niedochowanie tych terminów skutkuje utratą prawa do naprawienia szkody lub otrzymania odszkodowania pieniężnego. Dlatego tak ważne jest, aby osoby poszkodowane były świadome obowiązujących przepisów i nie zwlekały z podjęciem działań w celu dochodzenia odszkodowań za szkody górnicze.