Szczegóły: Opublikowano: 07 stycznia 2026

Przedawnienie Roszczeń za Szkody Górnicze: Kiedy Liczyć Termin?

Przedawnienie roszczeń szkód górniczych to kluczowa zasada prawna, która określa tzw. okres przedawnienia – czas, w którym właściciel nieruchomości lub inne osoby poszkodowane mogą dochodzić swoich roszczeń o odszkodowanie za szkody górnicze. Jeżeli roszczenie nie zostanie zgłoszone w odpowiednim czasie, może ulec przedawnieniu, co oznacza, że po upływie tego terminu zakład górniczy lub przedsiębiorca odpowiedzialny za powstałe szkody górnicze może uchylić się od naprawienia szkody, a poszkodowany traci możliwość skutecznego dochodzenia swoich praw przed sądem. Okres przedawnienia liczony jest od dnia dowiedzenia się o wyrządzonych szkodach lub od dnia ujawnienia szkody. W praktyce, nadużycie prawa podmiotowego może wystąpić, gdy kopalnia celowo opóźnia proces ugodowy lub korzysta z przedawnienia w sposób sprzeczny z jego celem. W Kompensata Sp. z o.o. wyjaśniamy, jak wygląda prawna regulacja przedawnienia roszczeń dotyczących szkód górniczych, jakie negatywne konsekwencje niesie upływ terminu oraz jak uzyskać odszkodowanie za szkody górnicze powstałe w wyniku działalności zakładu górniczego, w tym zniszczenia powstałe na budynkach, gruntach i innych obiektach budowlanych.

Dla osób dotkniętych szkodami górniczymi, zrozumienie zasad przedawnienia roszczeń jest absolutnie kluczowe. Odszkodowanie za szkody górnicze przysługuje właścicielom nieruchomości, których majątek został zniszczony lub uszkodzony w wyniku działalności kopalni. Termin przedawnienia określa, jak długo poszkodowany może dochodzić swoich praw przed sądem, zanim podmiot odpowiedzialny zyska możliwość odmowy naprawienia szkody. W Kompensata Sp. z o.o. w Rudzie Śląskiej, Jastrzębiu Zdroju, Bytomiu, Rydułtowach, Imielinie, Bieruniu czy Radlinie pragniemy Państwu jasno przedstawić, czym jest przedawnienie roszczeń szkód górniczych, od kiedy dokładnie jest liczony ten termin oraz jakie konsekwencje wiążą się z jego upływem.

Wstęp do tematu szkód górniczych

Szkody górnicze to poważny problem dla mieszkańców regionów, w których prowadzona jest intensywna działalność górnicza, zwłaszcza na Śląsku. Wydobycie węgla i inne prace podziemne mogą prowadzić do licznych szkód wyrządzonych w budynkach, infrastrukturze czy gruntach. Uszkodzenia stropów, pęknięcia ścian, deformacje terenu czy utrata wartości nieruchomości to tylko niektóre z negatywnych konsekwencji, z jakimi muszą mierzyć się właściciele nieruchomości położonych w pobliżu kopalni. Znajomość przyczyn i skutków szkód górniczych jest kluczowa, by skutecznie dochodzić swoich roszczeń odszkodowawczych z tytułu szkód górniczych.

Prawo geologiczne i górnicze jasno określa, że przedsiębiorca prowadzący działalność górniczą ponosi pełną odpowiedzialność za szkody wyrządzone w wyniku eksploatacji górniczej. Odpowiedzialność ta obejmuje zarówno szkody materialne, jak i niematerialne, a poszkodowany ma prawo żądać odszkodowania za szkody górnicze lub przywrócenia stanu poprzedniego swojej nieruchomości. Wysokość odszkodowania ustala się na podstawie cen obowiązujących w dniu określania odszkodowania, co pozwala na realne pokrycie strat.

Aby uzyskać należne odszkodowanie, konieczne jest zgłoszenie szkody przedsiębiorcy górniczemu, który odpowiada za powstałą szkodę. W pierwszej kolejności warto podjąć próbę polubownego rozwiązania sporu w ramach postępowania ugodowego. Jeśli jednak nie dojdzie do porozumienia, poszkodowany może skierować sprawę na drogę postępowania sądowego przeciwko zakładowi górniczemu lub Skarbowi Państwa. Co istotne, w przypadku dochodzenia roszczeń odszkodowawczych z tytułu szkód górniczych, poszkodowany jest ustawowo zwolniony z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, co znacząco ułatwia walkę o swoje prawa.

Warto pamiętać, że termin przedawnienia roszczeń odszkodowawczych z tytułu szkód górniczych wynosi 5 lat od momentu dowiedzenia się o szkodzie. Oznacza to, że nie warto zwlekać z podjęciem działań – szybka reakcja zwiększa szanse na uzyskanie pełnego odszkodowania lub skuteczne przywrócenie stanu poprzedniego. W przypadku szkód górniczych, skorzystanie z pomocy doświadczonych prawników i ekspertów technicznych może okazać się kluczowe dla skutecznego dochodzenia swoich roszczeń i uzyskania należnego świadczenia.

Czym jest przedawnienie roszczeń szkód górniczych?

Przedawnienie roszczeń szkód górniczych to zasada wynikająca z przepisów prawa, która pozwala osobie zobowiązanej do naprawienia szkody (dłużnikowi) odmówić spełnienia roszczenia, jeśli minął przewidziany prawem termin. Okres przedawnienia to czas, po którym roszczenie może ulec przedawnieniu.

Skutki przedawnienia: Oznacza to, że po upływie tego terminu osoba poszkodowana (wierzyciel) traci możliwość dochodzenia roszczenia przed sądem, choć samo zobowiązanie nadal istnieje. Termin przedawnienia liczony jest od dnia ujawnienia szkody, czyli od momentu, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie górniczej.
Konieczność powołania się: Aby skorzystać z przedawnienia, dłużnik – czyli podmiot zobowiązany do naprawienia szkody – musi powołać się na ten zarzut. Sąd nie uwzględnia przedawnienia z urzędu. Przedawnienie dotyczy praw podmiotowych, które nabywa się przez złożenie roszczenia. Może dojść do nadużycia prawa podmiotowego przez dłużnika, np. gdy kopalnia celowo opóźnia proces ugodowy lub powołuje się na przedawnienie w sposób sprzeczny z celem prawa, co sąd może uznać za nadużycie prawa podmiotowego.

⚠️ Po upływie 5-letniego okresu przedawnienia zakład górniczy może uchylić się od naprawienia szkody.

Od kiedy jest liczone przedawnienie roszczeń szkód górniczych po wyczerpaniu postępowania ugodowego?

Termin przedawnienia roszczeń dotyczących szkód górniczych zaczyna się liczyć od dnia, w którym osoba poszkodowana dowiedziała się o szkodzie, czyli od tzw. dnia dowiedzenia lub dnia ujawnienia szkody. Okres przedawnienia liczony jest od dnia dowiedzenia się o szkodzie (dniu ujawnienia), a także od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o odpowiedzialnym zakładzie górniczym.

Początek biegu terminu: Choć nie wynika to wprost z przepisów, właśnie ta data jest przyjmowana jako początek przedawnienia.
Ciężar dowodu: To poszkodowany musi udowodnić, kiedy dowiedział się o szkodzie – taki obowiązek wynika z tzw. zasady ciężaru dowodu.
Brak świadomości szkody: Co ważne, jeśli ktoś przez dłuższy czas nie miał świadomości, że doszło do szkody (na przykład mieszkał za granicą i nie wiedział o szkodzie powstałej w Polsce), to przedawnienie jeszcze nie zaczyna obowiązywać. Oznacza to, że faktyczna wiedza poszkodowanego jest kluczowa dla rozpoczęcia biegu terminu.

Jak długo można dochodzić roszczeń o naprawę szkód górniczych?

Termin na dochodzenie roszczeń za szkody górnicze jest jasno określony w prawie, z uwzględnieniem daty powstania szkody.

Szkody powstałe przed 1 stycznia 2012 r.: W tym okresie obowiązywały przepisy uchylonej ustawy, które przewidywały krótszy, 3-letni termin przedawnienia, liczony od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o tym, kto ją spowodował.
Szkody powstałe po 1 stycznia 2012 r. (obecnie): Naprawę szkód górniczych reguluje ustawa Prawo geologiczne i górnicze. Roszczenia o odszkodowanie za szkody górnicze są rozpatrywane zgodnie z tymi przepisami (szkody górnicze zgodnie z ustawą). Zgodnie z art. 149 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. – Prawo geologiczne i górnicze – wszystkie roszczenia odszkodowawcze (uregulowane w dziale VIII tej ustawy) przedawniają się po 5 latach od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie.
Stały i niezmienny termin: Termin ten jest taki sam dla wszystkich – niezależnie od tego, czy poszkodowany jest osobą fizyczną, prawną, prowadzi firmę czy nie. Nie ma też znaczenia, jakie są okoliczności sprawy – np. jak duża była wina sprawcy, jakiego rodzaju szkoda powstała czy czyjaś zdolność do podejmowania decyzji prawnych. Termin 5 lat jest stały i niezmienny.